سیاست سوریه و محبوبیت ایران در میان اعراب

این روزها در حاشیه سمیناری در فلسفه سیاسی در دانشگاه بیلگی استانبول سر میز ناهار سر صحبت با استادی اردنی که در مورد اسلام در حوزه عمومی با تکیه بر آرا غزالی و.. سخنرانی کرد صحبت رابطه ایران و اعراب پیش آمد.

از او پرسیدم وضعیت محبوببت ایران و حزب الله لبنان در جهان عرب ابن روزها چگونه است؟ او گفت محبوبیت ایران و حزب الله را باید به دو دوره قبل و بعد از وقایع سوریه تقسیم کرد. قبل از انقلاب سوریه، خصوصا در هنگام جنگ 33 روزه حزب الله (با حمایت ایران) و اسرائیل، محبوبیت ایندو کشور و گروه در حد جمال عدبالناصر بود، ولی امروز پس از حمایتهای وسواس گونه و تمام عیار ایران از اسد در سوریه، محبوبیت ایران و حزب الله در نزد اعراب در حد ایرائیل است. گفتم این مسئله را باید با طرفداران حکومت و اصولگرایان در ایران، و نیز ملی‌گرایانی در اپوزوسیون که مداخلات ایران در سوریه را در راستای مصالح ملی و امنیتی ایران می دانند در میان گذاشت.

مغالطه رایج در تحلیل سیاست خارجی: دخالت دادن تعلق در تحلیل

یکی از مغالطات رایج در میان ما در تحلیل امور مربوط به سیاست خارجه که نظرات ما را از خصوصیات یک "تحلیل علمی" خارج می کند و به آن رنگ حب و بغض می دهد، تحلیل پدیده مورد نظر در کشور ثالث بر اساس نسبت آن با منافع/هویت جریان ملی، قومیتی یا مذهبی است که به آن تعلق خاطر داریم و در آن عضویم.

مثلا وقتی ما تعلق خاطر به حرکت ملی آذربایجان و هویت ترکی داریم در تحلیل مسائل ترکیه مستعد آنیم که همه امور را از منظر ضدیت با حزب کردها (ه.د.پ) و تروریسم پ.ک.ک ببینیم و چشم بر خرابکاریهای اردوغان و حزبش ببندیم؛ اگر کرد ایرانی یا عراقی هستیم دوست داریم از پ.ک.ک تصویر مبارزی آرمانی و بی نقص ترسیم کنیم و از ترکیه دیوی کشتارگر که در برابر این قهرمان می جنگد؛ و اگر ملی گرای سکولار یا شیعی ایرانی هستیم که بنیادگرایی سنی را بر ضد منافع ملی یا مذهبی خود می بیند، از اسد علوی یک قهرمان بسازیم و نقش دولت پلیسی او را در وضعیت بسیار خونین کنونی سوریه نادیده بگیریم. در تمام مواردی که مثال زدم کنشگری سیاسی "باطرفانه" با تحلیلگری علمی که لازم است "بی طرفانه" باشد خلط شده است. در تحلیل علمی وضعیت یک منطقه غیراز منطقه خودمان آخرین مسئله ای که باید نقش ایفا کند تعلقات مذهبی، قومی یا ملی ماست. تحلیلگر "عالم" باید قادر باشد از موضوع مورد بررسی فاصله بگیرد تا آنرا بدرستی مطالعه کند و بفهمد. اگر بخواهیم سیاست خارجی را فقط از منظر رئال پولیتیکی و منافع مذهبی و قومی و ملی خود ببینیم نتیجه از نظر اخلاقی و حقوق بشری بسیار خطرناک و اسفناک خواهد بود. چیزی که امروز متاسفانه در خاورمیانه شاهدش هستیم.